SHKELZEN MALIQI ONLINE

Postovani gosp.Maliqi,u Orahovac vecinom se govori jedna verzija starog srpskog ili bugarskog jezika od ljudih koje sebe nazivaju albancima sta znate ili sta mozete da kazete o tom jeziku i tim ljudima? Hvala

Ja sam rodjen u Orahovcu, 1947 godine, ali nisam orahovccanin, zzivo sam tamo samo nekoliko meseci, jer je moj otac, inacce iz Prizrena, u to vreme bio na sluzzbi u Orahovcu. Nisam specijalista za jezike i dijalekte, i ne mogu da vam odgovorim na pitanje, ali mislim da je to normalna pojava, da se radi o jednoj lingvistickoj enklavi kakvih ima mnogo u regionu, - u Makedoniji, Bugarskoj, juznoj Srbiji i Kosovu.

Postovani Gospodine Maliqi, Slazete li se da ishod referenduma u Crnoj Gori predstavlja pobedu za sve narode bivse Jugoslavije? Smatrate li da ce nezavisnost Crne Gore ubrzati proces prekotrebne rehabilitacije Srbije i njenih gradjana. Mislite li da ce Kosovo okoncati raspad SFRJ i da ce prema tome civilizacijsko i demokratsko drustvo doprineti oporavku regije posle bolnih i razarajucih godina ekstremnog nacionalizma, i neljudske diktature, na celu s Milosevicem?

Rezultat referenduma je pre svega pobeda onih koji su glasali za nezavisnu Crnu Goru. Da li se drugi narodi u regionu raduju tome ili ne to je od drugostepenog znacaja. Mislim da na rezultatu referenduma ne treba graditi nekakvu triumfalisticku anti-srpsku euforiju. Mislim da je validna vasa konstatacija o potrebi "rehabilitacije" gradjana Srbije i onih u Crnoj Gori koji su bi za zajednicku drzavu. Sada u celom regionu treba stvoriti takvu klimu I odnose gde ce svi shvatiti da nista nisu izgubili, vec da su samo odredjeni novi okviri za ciste racune. Region ne moze osigurati dugorocnu stabilnost i prosperitet ako nece biti bliske saradnje I dobrih ekonomskih I politickih odnosa. Crna Gora nece sada biti nista dalje od Srbije, nego sto je bila pre ili dok je ionako vodila nezavisnu politiku. Stavise, mislim da ce nakon osamostaljenja, odnosi postati bolji jer ce nestati elemenat nepoverenja I sumnji. To ce se desiti I nakon osamostaljenja Kosova. U poslednjih trideset godina, intenzivno posle smrti Tita, moja generacije je prosla kroz nekoliko faza – najpre velike proizvodnje mrznje I reprersije prema ljudima, budzenja ekstremnog nacionalizma, zatim ratovi I razaranja, I sada smo u mirnijim fazama lecenja posledice ratova I dovrsavanja procesa deoba. Mislim da je region od 1999 godine usao u fazu detanta, process slican onome koji je dovrsio hladni rat u Evropi. Sedamdesetih godina proces detanta bio je nazvan helsinskim procersom, jer je konferencija o saradnji I bezbednosti u Evropi, iz koje je izrastao OSBE, odrzana u finskom glavnom gradu, Simbolicki, I detant u bivsim jugoslovenskim drzavama vodi jedan diplomata iz Finske, Ahtisari. On je bio sef prgovora o Kosovu i 1999 a i sada, I verujem d ace nakon pregovora, Kosovo postati nezavisno I d ace onda ceo region uci u zavrsnu fazu uredjenja novih politicki, ekonomskih I sigurnosnih odnosa, ne samo kao regionalni project, vec kao deo procesa ujedinjavanja Evrope.

Postovani gos. Maliqi, u posljednje vrijeme cesto se iz Beograda cuje kako su pravni nasljednici ostatka SCG, sama Srbija. Odnosno, da rezolucija 1244 u kojoj se pominje samo SCG, danas punopravno prelazi u pravni okvir Srbija, koja prema tome jedina nasljedjuje Kosovo. Koliko je tacno ovo sto cujemo iz Beograda. Hvala!!!

U rezoluciji 1244 Saveta bezbednosti ne spominje se SCG vec Savezna Republika Jugosllavija, drzava koja ne postoji kao takva od Beogradskog sporazuma o Uniji Srbije I Crne Gore. Sada se raspada I ova Unija, I tacno je sto vi kazete da Srbije pretendira da bude naslednica SCG, pre svega zbog Kosova, jer je Beograskim sporazumum bilo odredjeno da ako se Crna Gora odvoji, d ace Kosovo "naslediti" od Jugoslavije – Srbije. Medjunarodni dokumenti, sporazum iz Rambujea i Rezolucija SB izricito kaszu da je Kosovo deo Jugoslavije, a ne Srbije. Ako vise ne postoji Jugoslavija, Kosovo ne moze naslediti Srbija, jer ono nije definisano kao deo Srbije, vec Jugoslavije. To po meniu otvara put za direktno samoopredeljenje Kosova. Ali, ako pravnici po ovom pitanju podrze Srbiju I zakljuce da ona treba da "nasledi Jugoslaviju, odnosno Kosovo, ni to nece biti od velike pomociu Srbiji da povrati kontrolu nad Kosovom zato sto je Kosovo od 1999 pod medjunarodnim protektoratom i tesko je zamisliti d ace medjunarodni protektori, ako nista drugo a oni iz praghmaticcnih razloga, dozvoliti da se Srbija (a to znaci poplicija I vojska) vrate na Kosovo i tako ponovo otvori zariste krize.

I nderuar, Kur parashikoni se Serbia, Mali i Zi, Maqedonia, Shqiperia dhe Kosova te behen anetare te Bahkimit Evropian Kada predvidjate clanstvo Srbije, Crne Gore, Makedonije, Albanije i Kosova u Evropskoj Uniji.

Dinamika e procesit të asociim integrimit të vendeve të rajonit që përmendet do të varet nga përfundimi i krizës së ish federatës jugosllave. Pas pavarësimit të pashmangshëm të Malit të Zi ka mbetur që të pavarësohen edhe Kosova dhe, si rrjedhojë, edhe Serbia. Për Kosovën kam bindjen se pavarësimi do të kryhet deri në fund të këtij viti, ose nga fillimi i vitit të ardhshëm. Nëse kjo arihet, e unë nuk shoh pengesa serioze për këtë, do të mbetet edhe problem i fundit, që Serbia t’i bindet realitetit dhe raporteve të reja. Interesat vitale të Serbisë dhe të kombit serb është që edhe ky shtet t’i kthehet vetës, në mënyrë që ti përkushtohet demokratizimit dhe zhvillimit në kufijt e saj. Nëse në tri katër vite të ardshme do të ketë zhvillime normalizuese në Kosovë, Mal të Zi dhe Serbi, e kjo do të reflektohet patjetër edhe në Unionin e Bosnjes dhe Hercegovinës, atëherë besoj se i tërë rajoni do të mund të synoj anëtarësimin e plotë në Bashkimin Evropian deri në vitin 2015, maksimumi deri në vitin 2020.

I nderuar Z.Maliqi Deshiroj te kem mendimin tuaj, ne lidhje me pavaresimin e Malit te Zi. Thjesht a ka ndikim pavaresi a e Malit te Zi ne statusin final te Kosoves. Me nderime Agroni Zelio bih znati vase misljenje o nezavisnosti Crne Gore. Da li ce ta nezavisnost uticati na status Kosova.

Unë besoj se pavarësimi i Malit të Zi do të ndihmojë edhe drejtpërsëdrejti në pavarësimin e Kosovës për një arsye të thjesht se prej momentit që do të prishet edhe kjo mbeturinë e fundit e ish federatës jugosllave, më nuk do të ekzistojë instanca shtetërore, Jugosllavia, e cila ka pretenduar se Kosova është pjesë sovrane e saj. Në dokumentet e fundit ndërkombëtarë që kanë adresuar çështjen e sovranitetit mbi Kosovën (kam parasysh Marrëveshja e Rambujesë dhe Rezoluta e Këshillit të Sigurimit të OKB), decidivisht përcaktohet se Kosova bënë pjesë në sovranitetin e Jugosllavisë, dhe jo të Serbisë. Me prishjen e Jugosllavisë, ndarjen e saj në dy shtete, Malin e Zi dhe Serbinë, vetë Rezoluta 1244 humb karakterin përcaktues të sovranitetit mbi Kosovën. Në Rezolutën e ardhshme, që do të mund të aprovohet shumë shpejt, duhet të konstatohet se Kosova nuk ka as teorikisht “padronin” sovran, por mund të pavarësohet dhe të bëhet edhe vetë shtet i ri sovran. Serbia në të vërtet ende pretendon se është trashëguese e ish federatës, dhe në këtë pako llogaritë edhe në pronën mbi Kosovën, por kjo thjsht nuk ka kuptim dhe nuk është as në interesin e vetë Serbisë e as të stabilizmit të rajonit. Efekti i dytë i pavarfësimit të Malit të Zi për përshpejtimin e pavarësisë së Kosovës është i karakterit vetëdijesues ose edhe psikologjik për të faktorët vendimarrës …. Nëse edhe malazezët, që përnga tradita, gjuha dhe mentaliteti janë më afër me serbët, nuk kanë dashur që të mbeten në një bashkësi politike me ta, a ka fare kuptim detyrimi i shqiptarëve të Kosovës që të mbeten në një bashkësi me serbët, kur dihet se divergjencat mes tyre janë të mëdha.

Kur do te merreni me ceshtjen shume te ndieshme proceset gjygjesore kunder Shqiptareve, mendoj se jeni nji personalitet qe mund te kontriboni ne njhjen e gjendjes, fjala juaje ndegjohet nga dy palet Shqiptare dhe serbe ndoshta per arsye te prindite juaj. por sidoqofte eshte mire qe nji Shqiptare analiste te kontriboj ne kete drejtim. Eshte dobesi e jona qe ceshtja e proceseve gjtgjesore te permendet nga te huajte qe kan peshe diplomatike, Mendoj se Jeni i mirepritur nga dy palet nese i hyni nji analize te mirefillte kan te drejte edhe serbet ta din realitetin rreth 500000 proceseve gjygjesore politike ndaj Shqiptareve gjat 50 viteve te fundit, shpresoj se do te mendoni rreth kesaj ceshtje dhe te i hyni punes.

Proceset gjyqësore i takojnë një historie të hidhur dhe me këtë tash e tutje duhet të merren historianët. Unë nuk jam as historian e as jurist që të merrem me më shumë përkushtim me këtë temë. Sa i përket numrit që përmendni ju, 500 mijë procese, mendoj se numër është i ekzagjeruar. Nuk ka nevojë që të ritet numri i personave të përndjekur shqiptarë nga ish regjimi komunist dhe pastaj edhe nga regjimi naci-fashist i Milosheviqit, sepse të thuash se ka pasur 500 mijë procese do të thotë se pothuajse të gjithë shqiptarët e moshës madhore në Kosovë kanë qenë të burgosur dhe të gjykuar. Kjo thjesht nuk është reale. Kuptohet, unë nuk e di se cili është numri i sakt. Ma merr mendja se është të paktën njezet herë më i vogël, rreth 25 mijë procese penale dhe të kundërvajtjes, dhe ky është prapë një numër i madh dhe skandaloz dhe dëshmi e represionit të përmasave të mëdha në Kosovë. Po kështu, ma merr mmendja se e di burimin e kësaj informate të ekzagjeruar. Ate e ka bërë publike për herë të parë ish shefi i policisë së Kosovës Rrahman Morina, nga fundi i viteve ’80, gjatë një raportimi në instancat e pushtetit të atëhershëm federal, për “sukeset” e regjimit policor në Kosovë. Konkretisht Morina ka pohuar se në Kosovë ka pasur mbi 400 mijë “intervenime” dhe procedime kundër asaj që në atë kohë quhej irredentizëm shqiptar. Mendoj se në këtë raport lavdërues Morina ka përfshirë të gjitha operacionet policore dhe gjyqësore, jo vetëm burgosjet dhe gjykimet, por edhe bastisjet, marrjet e shpeshta në pyetje, përcjelljet dhe përgjimet e aktivistëve të lëvizjes shqiptare etj. etj.

kisha pase deshire qe te pershendes pike se pari zotri MALIQI.Po shihet se si po zhvillohet bisedimet per decentralizim ne vjene. kisha pase deshire qe ju ne qofte se keni mundesi te ma shpjegoni qeshtjen se per qka ne po bisedojm me serbet ,arsyeja qe po pyes keshtu eshte se ne si krahin autonome ne bashkesin jugosllave kemi te drejt pase coptimit te ish jugosllavise te vetevendosim per fatin ton pra ju kisha lut juve qe te ma shpjegoni .

Në Vjenë po bisedohet për disa çështje konkrete të raporteve ndëretnike në Kosovë, përfshirë këtu edhe decentralizimin, zgjidhja e të cilëva do të mund të jetë ndihmesë për përcaktimin e statusit të Kosovës. Pra, tash për tash në Vjenë nuk bisedohet për statusin, për këtë do të vendoet më vonë, me gjasa në formë të arbitrazhit të fuqive të mëdha, ose Grupit të Kontaktit si quhet sot mekanizmi më përgjegjës ndërkombëtarë, që merret me çështjen e Kosovës. Më sa e kuptoj unë bisedat në Vjen kanë për qëllim që të përcaktojnë statusin e serbëve në Kosovë, përgatitjen e një oferte për ta që ata të ndihen më të sigurtë në Kosovë, dhe kjo pastaj do të mundësonte që të shpallet edhe statusi i Kosovës, si një shtet i ri i pavarur. Kur fuqitë e mëdha flasin për kompromisin në Kosovë e kanë parasysh këtë, se paraprakisht duhet ti jipen garancat dhe të drejtat pakicës serbe në Kosovë, në mënyrë që ata ta pranojnë pavarësinë e Kosovës. Decentralizimi dhe mbrojta e monumenteve dhe trashëgimisë kulturore dhe fetare bëjnë pjesë në garancatë substanciale për serbët. Në komunat ekzistuse serbe si dhe të rejat që do të krijohen (jo aq sa kanë kërkuar serbër e Kosovës dhe Beogradi, por sigurisht 4 deri8 6 njësi të reja), serbët do ti kanë të garantuara realizimin e të drejtave kultutore dhe politike. Shqiptarët nuk janë kundër kësaj deri sa këto të drejta do të janë të njejta ose të ngjashme me ato që i kanë arritur shqiptarët në Maqedoni me marrëveshjen e Ohrit. Edhe në Maqedoni janë krijuar komunat e reja me shumicë shqiptare, si garancë për pozitën e barabartë të tyre në Republikën e Maqedonisë. Serbët e Kosovës duhet të mësohen me realitetin e ri dhe faktin se në vendin ku jetojnë shqiptarët janë shumicë.

POSTOVANI GOSPODINE MALIQUI, KOLIKO PO VAMA TREBA DECENIJA DA KOSOVO POSTANE JEDNA NORMALNA I STABILNA DEMOKRATIJA ? STA TREBA URADITI PA DA E OGROMNA ARMIJA NEZAPOSLENIH NA KOSOVU ZAPOSLI ? pozdrav

Da bi Kosovo postalo narmalna i stabilna demokratska zemlja ne treba mozda ni cela decenija. Na Kosovu su vec izgradjeni temelji demokratskih institucije, sprovedeni su veoma suepsno dva ciklusa lokalnih i opstih izbora, i xsamo treba da se konacno definise status da bi ove institucije profunksionisale i postele odgovornije. Naravno, mnogo je lakse ispuniti formalne uslove za demokratsku drzavu, nego li stvoriti uspesnu i prosperitetnu drzavu. Kosovo vec decenijama nije imalo normalnu razvojnu politiku niti strategiju ekonomxskog razvoja, i posledice toga ce se osecati na duzi rok. Ne mozemo ocekivati puno zaposljavanje u kratkim rokovima. Ipak, kada Kosovo jednom bude samostalno, mnogo lakse ce adresirati i ekonomske probleme i pitanje zaposljavanja. Ako je i u veoma teskim uslovima i pod represijom Kosovo moglo ekonomski da opstane, ne vidim razloga za ekonomski pesimizam. Napritiv, mislim da na Kosovu ima dosta pozitivne energije, a treba i ocekivati i ozivljavanje investicija stranog kapitala.. Zapravo, za nezaposlenost treba izgraditi regionalnu strategiju, zato sto je to siri problem, za koji ce morati da se angazuje i Evropska Zjednica.

Postovani gospodine Maliqu, nakon ulaska medjunarodnih trupa u kosovu juna meseca 1999 godine, romi su doziveli jedan od najvecih terora od strane albanske militanata(UQK), i time su dovedeni u poziciju svrsenog cina. Sada kada se od manjine traze da podrze kosovsku vladu, mislim da ovo zvuci licemerno:1.nema nijednog od vlade a daje osudio zlocine nad romima i time bi se vodilo postupak pomirenja i povratak poverenja za normalan suzivot,2.nema nijednog romskog predstavnika na pregovarackom timu o statusu kosova sto samo posebi govori da vlada apsolutno nije ozbilna kada su u pitanje manjine. Stoga vas pitam, kakve perspektive manjine mogu ocekivati u buducnost kosova od neozbilne vlade?

Polozaj roma i uopste manjina ne treba da zavisi od ove ili one vlede, vec treba sistemski da bude zasticen. Mislim da sadasnji pregovori o statusu Kosova treba da izgrade instrumente dugorocne sistemske zastite menjine, ukljucujuci tu i rome. To sto romi i druge manjine nisu direktno ukljuceni u pregovore sigurno da nije najbolje resenje, ali ono je uslovljeno pragmaticnim razlozima – i medjunarodnim faktorima vazno je da u ovoj fazi pronadju resenje sa albansko-srpske odnose, i u okviru toga sigurnpo da ce se ta resenja reflektirati i na status drugih manjina. Kosovo vec sada ima jedan instrument direktnog predstavljanja manjina u Parlementu, koji ne zavisi od rezultata izbora. Romske i druge manjinske partije po automatizmu imaju osigurana mesta u parlementu, i to je dobro, jedan vid pozitive diskriminacije. Naravno, to nije dovoljno. Romi su uopste ne samo na Kosovu diskriminisana populacija i u odnosu na njih svuda imamo ako ne otvoreni onda latentni rasizam. Sto se tice bliske proslosti, problem sa romima na Kosovu je zaostren zato sto je Milosevicev rezim na neki nacin instrumentalizovao rome, okrecuci ih pocetkom ’90 protiv albanske vecine na Kosovu. Kada su Albanci masovno otpustani sa posla pocetkom ’90 godina, na njihova mesta – i to redovno ona najmanje placena cistaca, cuvara itd - zaposljavani su romi. Romi su takodje regyutovani i u srpske vojne i paravojne formacije i to je, nazalost, uslovilo sprontani i ogranizovanui revansizam Albanaca kada su se u leto 1999 godine vratili iz izbeglistva i vecina njih nasla da su im kuce spaljene i opljackane. Nazalost, ni UNMIK a ni kosovske institucije nisu mogler mnogo da ucine da sprece revansizam. Ovo sto sam rekao je objasnjenje a ne opravdanje za o no sto se desilo. Mislim da sada postoje bolji izgledi da se problem roma i ostalih manjina resi. Sadasnbja vlada obecala je da se se vise angazovati na resavanju uslova za normalizaciju zivota roma na Kosovu. Kamp u Plemetinu ce uskoro biti zatvore jer se za tamosnje rome gradi moderna zgrada.

Pozdrav gospon Maliqi, Imaju li djeca doplatak, koliki je po djetetu i odakle dolaze pare? Da ne dolazi slucajno iz Srbije kao sto kaze da Srbija otplacuje $ 120,000.00 dnevno dug Kosova.

Na Kosovu jos nije izgradjen sistem socijalne skrbi i nema uopste nikakvog decjeg dodatka na plate. Nema ni penzija u klasicnom smislu, vec samo neka vrste minomalne socijalne pomoci za sve osobe iznad odredjene zivotne dobi. Kosovski pernzioni fond je inace opljackan od strane Srbije. To sto Srbija sada trasi na Kosovu mogu biti plate koje daje za odrzavanje paralelnog sistema. Ne znam koliko to kosta Srbiju. Ili mozda mislite na otplatu starih dugove medjunarodnim poveriocima, koji su investirani na Kosovu, ali ih sada otplacuje Beograd. Mislim da sve to treba da bude predmet pregovora koji se vode u Becu i da se dodje do cistih ressenja i sravnivanja racuna. Srbija treba da isplati i ratnu stetu za ogromna razaranja i pljacku koju su srpske vojne formacije izvrsile 1998 i 1999 godine. Ako i vi mislite da je Kosovo za Srbiju samo balast i da kosta, evo prilike da se lepo sporazumemo, da mi platimo nase dugove, i vi vase dugove i reparacije za stete i drzavnu pljacku devizne stednje i penzionih i drugih fondova.